Tăng sắc tố da là một trong những vấn đề phổ biến mà nhiều người gặp phải, thường biểu hiện dưới dạng các đốm nâu, vết thâm hoặc vùng da sẫm màu không đều. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến vẻ bề ngoài mà còn có thể là dấu hiệu của các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Trong bài viết này, hãy cùng Obagi khám phá nguyên nhân của tình trạng này và những bí quyết điều trị giúp bạn lấy lại làn da rạng rỡ.

1. Tăng sắc tố da là gì?

Tăng sắc tố da là một tình trạng phổ biến khi một số vùng da trở nên tối màu hơn so với các vùng da xung quanh do sự gia tăng sản xuất melanin - sắc tố quyết định màu sắc tự nhiên của da. Tình trạng này có thể xuất hiện dưới dạng những đốm nhỏ, các mảng da lớn hoặc thậm chí lan ra toàn bộ cơ thể, khiến làn da không đều màu và mất đi sự sáng mịn. 

Mặc dù tăng sắc tố da thường không gây hại và chủ yếu liên quan đến vấn đề thẩm mỹ, nhưng trong một số trường hợp, nó có thể là dấu hiệu của các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Vì thế, việc nhận biết và chăm sóc da đúng cách là rất quan trọng để duy trì làn da khỏe mạnh và đều màu.

2. Nguyên nhân gây nên vấn đề tăng sắc tố da ở mặt

Tăng sắc tố da mặt là tình trạng da xuất hiện các vùng sẫm màu do sự gia tăng sản xuất hoặc phân bố không đồng đều của melanin. Tình trạng này có thể khởi phát bởi yếu tố môi trường, thay đổi nội sinh hoặc bệnh lý nền.

• Tia UV từ ánh nắng mặt trời: Tiếp xúc kéo dài với tia cực tím (UVA/UVB) kích thích tế bào melanocytes tăng sản xuất melanin nhằm bảo vệ da, từ đó hình thành các đốm nâu trên da, sạm da hoặc vùng da tăng sắc tố tại khu vực tiếp xúc nhiều.

• Nám má và thay đổi nội tiết tố: Nám da vùng má là tình trạng da sẫm màu xảy ra do sự thay đổi hormone, thường gặp ở phụ nữ mang thai hoặc người sử dụng thuốc tránh thai. Khi cơ thể thay đổi nội tiết tố, lượng melanin sản sinh ra tăng mạnh, gây nên tình trạng nám da. 

• Viêm da hoặc tổn thương da: Sau khi làn da bị tổn thương do mụn trứng cá, phẫu thuật hoặc viêm, vùng da đó có thể phát triển các vết đen hoặc nám. Đây là kết quả của quá trình phục hồi tự nhiên của da, nhưng melanin lại được sản xuất quá mức, dẫn đến tăng sắc tố.

• Di truyền và tàn nhang: Tàn nhang là những đốm nhỏ màu nâu, xuất hiện do yếu tố di truyền. Những người có làn da trắng thường dễ bị tàn nhang hơn, do tế bào melanocytes của họ sản xuất melanin không đều khi tiếp xúc với ánh nắng.

• Viêm da tiếp xúc quang hóa: Một số người khi tiếp xúc với các loại thực vật như chanh, cần tây, hoặc các chất có chứa hợp chất furocoumarin, kết hợp với tia cực tím, có thể gây nên tình trạng viêm da quang hóa. Da sẽ trở nên dày hơn và sẫm màu hơn ở các khu vực như nách hoặc sau gáy.

• Thuốc, hóa chất và kim loại: Một số loại thuốc, khi được sử dụng, có thể gây ra tăng sắc tố da cục bộ. Ví dụ, thuốc kháng sinh, NSAIDs và barbiturat có thể gây tăng sắc tố tại các vị trí cụ thể trên cơ thể mỗi lần sử dụng. Ngoài ra, tiếp xúc với kim loại nặng hoặc hóa chất cũng có thể làm thay đổi màu sắc da, thậm chí là vĩnh viễn.

Hiểu rõ nguyên nhân gây ra tình trạng tăng sắc tố da giúp bạn xác định hướng phòng ngừa và điều trị hiệu quả

3. Các loại hình tăng sắc tố da phổ biến

Có nhiều loại hình tăng sắc tố da, mỗi loại có nguyên nhân và biểu hiện khác nhau. Dưới đây là các loại hình tăng sắc tố da phổ biến nhất:

3.1 Nám da (Melasma)

Nám da là dạng tăng sắc tố đặc trưng bởi các mảng sẫm màu đối xứng, thường xuất hiện ở trán, hai bên má, sống mũi và cằm. Màu sắc có thể dao động từ nâu nhạt đến nâu đậm hoặc xám, ranh giới tương đối rõ và có xu hướng lan rộng theo thời gian. Nám da thường liên quan đến thay đổi nội tiết tố như thai kỳ, sử dụng thuốc tránh thai hoặc giai đoạn tiền mãn kinh, đồng thời chịu ảnh hưởng mạnh từ tia UV, khiến tình trạng dễ tái phát nếu không bảo vệ da đầy đủ.

>> Xem thêm: Các loại nám da phổ biến: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

3.2 Tàn nhang (Freckles)

Tàn nhang là các đốm sắc tố nhỏ, phẳng, có màu nâu nhạt hoặc đỏ nâu, thường xuất hiện ở vùng da tiếp xúc nhiều với ánh nắng như mặt, vai và cánh tay. Kích thước tàn nhang thường chỉ vài milimet và có xu hướng sẫm màu hơn khi tiếp xúc với tia UV. Tình trạng này thường liên quan đến yếu tố di truyền và phổ biến hơn ở người có làn da sáng màu.

>> Xem thêm: Top 10 cách trị tàn nhang tận gốc đơn giản, hiệu quả

3.3 Đồi mồi (Solar Lentigines)

Đồi mồi là các đốm tăng sắc tố có kích thước lớn hơn tàn nhang, màu nâu đến nâu đậm, thường xuất hiện tại những vùng da tiếp xúc ánh nắng lâu dài như mặt, tay và vai. Tình trạng này liên quan trực tiếp đến tổn thương tích lũy do tia UV và thường đi kèm với các dấu hiệu da lão hóa sớm như nếp nhăn, da kém đàn hồi hoặc bề mặt da thô ráp. Khác với tàn nhang, đồi mồi ít khi mờ đi theo thời gian và có xu hướng gia tăng theo tuổi tác, đặc biệt ở những người không bảo vệ da đầy đủ trước ánh nắng. 

4. Cách phòng tránh bệnh tăng sắc tố da

Để có một làn da đều màu và sáng mịn, việc kiểm soát tình trạng tăng sắc tố da là điều cần thiết. Bên cạnh việc tìm kiếm những sản phẩm chăm sóc phù hợp, bạn cũng có thể áp dụng một số biện pháp khoa học dưới đây để giúp ngăn ngừa và cải thiện hiệu quả tình trạng này:

4.1 Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng mặt trời

Ánh nắng mặt trời là một trong những nguyên nhân chính gây ra tăng sắc tố da, do đó, việc bảo vệ da trước tác hại của tia UV là vô cùng quan trọng. Bạn nên tránh ra ngoài vào khung giờ có nắng mạnh (thường từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều).

Ngoài ra, bạn nên sử dụng kem chống nắng phổ rộng mỗi khi ra ngoài. Bạn nên bôi lại kem chống nắng sau mỗi 2-3 giờ, đặc biệt khi hoạt động ngoài trời, để duy trì hiệu quả bảo vệ da. Ngoài ra, việc kết hợp đội mũ rộng vành, đeo kính râm và che chắn bằng áo dài tay cũng sẽ giúp ngăn ngừa tác hại từ ánh nắng.

>> Xem thêm: Tác hại của việc không dùng kem chống nắng mỗi ngày

Bạn nên sử dụng kem chống nắng với chỉ số SPF từ 30 trở lên mỗi khi ra ngoài 

4.2 Tránh tác động mạnh lên da

Để tránh tình trạng tăng sắc tố sau viêm hoặc sau tổn thương da, bạn không nên chạm, cào hoặc nặn mụn. Việc tác động lên da khi bị mụn trứng cá, vảy hoặc các vết thương có thể dẫn đến hình thành các vết thâm sau khi lành. Chăm sóc da nhẹ nhàng bằng cách sử dụng các sản phẩm dưỡng da lành tính, không gây kích ứng hoặc làm tổn thương hàng rào bảo vệ da tự nhiên.

4.3 Sử dụng các sản phẩm có thành phần dưỡng da giảm sắc tố

Việc lựa chọn sản phẩm chăm sóc da có chứa thành phần hỗ trợ ức chế melanin và cải thiện tông da có thể góp phần kiểm soát tình trạng tăng sắc tố. Các hoạt chất làm sáng da thường hoạt động thông qua cơ chế điều hòa hoạt động của melanocytes hoặc hạn chế quá trình tổng hợp melanin, từ đó giúp da sáng và đều màu hơn theo thời gian. Một số thành phần thường được sử dụng trong sản phẩm hỗ trợ giảm sắc tố da bao gồm:

• Lô hội (nha đam): Hợp chất aloesin trong lô hội được ghi nhận có khả năng ức chế enzyme tyrosinase - enzyme tham gia vào quá trình sản xuất melanin. Nhờ đó, các sản phẩm chứa chiết xuất lô hội có thể hỗ trợ cải thiện tình trạng da sẫm màu và làm dịu da.

• Chiết xuất cam thảo: Thành phần glabridin trong cam thảo có đặc tính chống oxy hóa và hỗ trợ ức chế sự hình thành melanin, đồng thời giúp làm dịu da. Đây là hoạt chất thường được sử dụng trong các công thức chăm sóc da nhằm cải thiện tình trạng thâm nám và tăng sắc tố sau viêm.

• Chiết xuất trà xanh : Giàu polyphenols, đặc biệt là EGCG, trà xanh có khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ giảm stress oxy hóa do tia UV gây ra. Nhờ đặc tính kháng viêm và bảo vệ da, chiết xuất trà xanh có thể góp phần hạn chế tình trạng tăng sắc tố liên quan đến viêm và tổn thương ánh sáng.

4.4 Duy trì thói quen chăm sóc da đều đặn

Ngoài việc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ giảm sắc tố, bạn cần duy trì quy trình chăm sóc da đều đặn, bao gồm tẩy tế bào chết nhẹ nhàng, dưỡng ẩm và làm dịu da. Các bước này sẽ giúp làn da luôn khỏe mạnh, từ đó hạn chế nguy cơ hình thành các vết thâm sạm sau viêm hay tổn thương.

5. Cách điều trị chứng tăng sắc tố da

Để điều trị chứng tăng sắc tố da, bạn có thể sử dụng nhiều phương pháp từ các liệu pháp chuyên sâu đến những sản phẩm chăm sóc da tại nhà. Dưới đây là một số phương pháp hiệu quả giúp cải thiện tình trạng này:

5.1 Sử dụng Retinol

Retinol là một dẫn xuất của vitamin A, nổi bật với khả năng thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào da và kích thích sản xuất collagen. Retinol hoạt động bằng cách loại bỏ các tế bào da chết và thúc đẩy sự phát triển của các tế bào mới, từ đó làm mờ các vết thâm, nám và vùng da tối màu do tăng sắc tố.

Sản phẩm Kem Dưỡng Ẩm & Giảm Nếp Nhăn Obagi Retinol 1.0 28g của Obagi là một trong những lựa chọn hàng đầu được nhiều người tin dùng. Nhờ công thức chứa retinol hiệu quả, Obagi không chỉ giúp làm mờ các vết sạm, tàn nhang mà còn hỗ trợ quá trình làm đều màu da, tăng cường độ đàn hồi và trẻ hóa làn da. Khi sử dụng, bạn nên bắt đầu với nồng độ retinol thấp để da quen dần, sau đó có thể tăng dần nếu da không bị kích ứng.

5.2 Sử dụng các sản phẩm làm sáng da

Các sản phẩm chứa hydroquinone, axit kojic hoặc vitamin C có thể giúp làm sáng các vùng da bị tối màu. Những thành phần này ức chế sự sản xuất melanin, từ đó giảm thiểu tình trạng thâm nám và giúp da đều màu hơn. 

5.2.1 Sử dụng serum Vitamin C 

Sản phẩm Serum Vitamin C Obagi Professional-C 20% Giúp Sáng Da 30ml chứa 20% L-Ascorbic Acid – vitamin C nguyên chất giúp hỗ trợ cải thiện tình trạng tăng sắc tố da, da xỉn màu và không đều màu. Nhờ khả năng chống oxy hóa mạnh và ức chế quá trình hình thành melanin, sản phẩm góp phần làm sáng da, hỗ trợ giảm thâm sau viêm và bảo vệ da trước tác động của tia UV và ô nhiễm. Công thức được tối ưu độ ổn định và khả năng thẩm thấu để phát huy hiệu quả trên da.

>> Xem thêm: Cách Sử Dụng Serum Vitamin C tăng hiệu quả trắng da

Serum Vitamin C Obagi Professional-C 20% giúp làm sáng da, giảm thiểu hiệu quả các vết thâm và tăng sắc tố da 

5.2.2. Sử dụng kem dưỡng sáng da

Kem dưỡng ban ngày Obagi AHA Nu-Derm Exfoderm Forte chứa Glycolic Acid và Lactic Acid (AHA) - hai hoạt chất giúp loại bỏ tế bào chết trên bề mặt da và thúc đẩy quá trình tái tạo da tự nhiên. Việc tẩy tế bào chết có kiểm soát này góp phần cải thiện tình trạng da xỉn màu, hỗ trợ làm sáng và tăng độ đồng đều sắc tố theo thời gian, đồng thời giúp bề mặt da trở nên mịn màng hơn.

>> Xem thêm: Nồng Độ & Cách Sử Dụng AHA Cho Người Mới Bắt Đầu

Kem Dưỡng Ban Ngày Obagi AHA Nu-Derm Exfoderm Forte giúp cải thiện làn da xỉn màu

5.3 Laser và liệu pháp ánh sáng

Sử dụng laser hoặc liệu pháp ánh sáng là một phương pháp chuyên sâu được thực hiện bởi các bác sĩ da liễu. Ánh sáng laser tập trung phá hủy các sắc tố melanin trong da, giúp làm mờ các vết tăng sắc tố nhanh chóng và hiệu quả. Đây là một lựa chọn lý tưởng cho những người có tình trạng tăng sắc tố nặng.

>> Xem thêm: Cách chăm sóc da sau laser giúp da phục hồi nhanh và an toàn

6. Câu hỏi thường gặp về tăng sắc tố da

6.1. Tăng sắc tố da có tự hết không?

Tăng sắc tố da có thể mờ dần theo thời gian trong một số trường hợp nhẹ, đặc biệt là tăng sắc tố sau viêm. Tuy nhiên, với các tình trạng như nám da hoặc tăng sắc tố do ánh nắng tích lũy, sắc tố thường không tự biến mất hoàn toàn nếu không có biện pháp chăm sóc và bảo vệ da phù hợp. Việc chống nắng đầy đủ và sử dụng sản phẩm hỗ trợ điều hòa melanin đóng vai trò quan trọng trong quá trình cải thiện.

6.2. Da bị tăng sắc tố sau peel phải làm sao?

Tăng sắc tố sau peel có thể xảy ra khi da bị kích thích hoặc tiếp xúc với tia UV trong giai đoạn phục hồi. Trong trường hợp này, nên ưu tiên làm dịu da, duy trì độ ẩm và sử dụng kem chống nắng phổ rộng hằng ngày để hạn chế melanin tiếp tục tăng sinh. Khi da ổn định, có thể cân nhắc bổ sung các sản phẩm chứa thành phần hỗ trợ giảm sắc tố theo hướng dẫn của chuyên gia da liễu.

Tăng sắc tố da là tình trạng phổ biến có thể xuất phát từ tia UV, thay đổi nội tiết hoặc tăng sắc tố sau viêm. Việc hiểu rõ nguyên nhân, phân biệt đúng loại tăng sắc tố và xây dựng quy trình chăm sóc phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện và ngăn ngừa tái phát. Obagi.vn là website chính hãng được ủy quyền bởi Obagi Hoa Kỳ tại Việt Nam, cung cấp các sản phẩm chăm sóc da chất lượng, phù hợp cho từng tình trạng da và nhu cầu cải thiện sắc tố.

Tài liệu tham khảo

Vashi, N. A., & Kundu, R. V. (2013). Facial hyperpigmentation: causes and treatment. British Journal of Dermatology, 169(s3), 41-56.

Moolla, S., & Miller-Monthrope, Y. (2022). Dermatology: how to manage facial hyperpigmentation in skin of colour. Drugs in context, 11, 2021-11.